Thursday, February 19, 2015

බල්ලා මළ ඇල්ල - උඩ කරවිට (යතුරුපැදි චාරිකා)

වනගත සොඳුරිය
අදත් ඔන්න මම යතුරුපැදි චාරිකා සටහනක් අරගෙන ආවා. ඇත්තටම යතුරුපැදිය තරම් පරිසරය විඳිමින් පරිසරයට සමීපව ගමන් යන්න සුදුසු වෙනත් වාහනයක් නැති තරම්. නමුත් වෙනත් රථයකට සාපේක්ෂව ජීවිත අවදානම ඉහළ වාහනයක් බවත් මතක තියාගෙනම පරෙස්සමෙන් චාරිකා කළ යුතුයි.
ඉතින් මගේ මෙවර ගමනාන්තය බොහෝ දෙනෙක් අසාවත් නැතුවා නිසැකයි. කොටින්ම මේ දිය ඇල්ල අවට ගම්වාසීන් පවා මේ ගැන එතරම් දැනුවත් නෑ. මේ වනගත අති සුන්දර දියඇල්ල හැඳින්වෙන්නේ 'බල්ලා මළ ඇල්ල' නමින්. පිහිටා තිබෙන්නේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ උඩකරවිට ගම් ප්‍රදේශයේ...මම මේ චාරිකාව ගියේ 2011 අවුරුද්දේ... මේ සටහන ලියන්න බොහෝ කාලයක් පෙරුම් පුරා ගෙන හ‍ිටියත් ඡායාරූප ටික අස්ථාන ගත වෙලා තිබුණු නිසා වැඩේ කෙරුණෙ නෑ. අන්තිමට යාන්තම් ලක්දසුන් වෙබ් එකට යවපු ට්‍රිප් රිපොර්ට් එකක් ඊමේල් අවුට්බොක්ස් එකේ තිබිල හම්බ වුණා. 
සුපුරුදු පරිදි අනිත් යතුරුපැදි චාරිකා වගේම මේ චාරිකාවත් ගියේ මගේ පාදපරිචාරිකාව එක්කමයි. සාමාන්‍යයෙන් අපි රත්නපුරේ යන්නේ කළුතරින් හැරිලා බණ්ඩාරගම හරහා. නමුත් බයික් එකේ යන නිසා අතුරු පාරවල් ඔස්සේ වඩාත් ගම්බද ප්‍රදේශ හරහා යන්න අපි තීරණය කළා.
ඒ අනුව හික්කඩුවෙන් ගමන් ආරම්භ කළ අපි කහව, මීටියාගොඩ හරහා ඇල්පිටියට ආවා. ඇල්පිටියෙන් පිටිගලටත් එතැනින් පැලවත්තටත් ආපු අපි පහළ හෙවෙස්ස හරහා බදුරලිය දක්වා දිවෙන මාර්ගයට ප්‍රවිෂ්ට වුණා.
නිසංසල මංපෙත...
කළුගල ආරණ්‍ය සේනාසනය ආසන්නයෙන් දිවෙන මේ මාර්ගය අතිශය නිසංසල ඒවගේම සුන්දරත්වයෙන් අනූන එකක්. බයිසිකලයේ රිද්මික නාදය හැරුණාම අවටින් ඇසෙන්නේ කුරුලු කූජනයත් පාර අසලින්ම ගලා හැලෙන දියදහරා වල සිලිසිලියත් පමණයි. ගෙවල් දොරවල් අඩුවෙන් හා ඈතින් පිහිටා තිබුණු මේ මාර්ගයේ වාහනයක් මුණ ගැහුණෙත් ඉඳහිටයි. 
මේ සුන්දරත්වය උපරිමයෙන්ම විඳිමින් ඉතා සෙමින් ධාවනය කළ අපි කුඩා දියදහරක් අසල නැවතී විඩා නිවා ගන්නටත් අමතක කළේ නෑ.
සීත දියදහරා....
මෙසේ ගමන් කළ අපි කඹුරාවල හන්දියෙන් කලවාන මාර්ගයට ප්‍රවේශ වුණා. බදුරලිය නගරය ආසන්නයේ මදක් නතරවුණ අපි මගුරු ග‍ං ඉවුරේ හිඳ උදෑසන ආහාරය සප්පායම් වුණා....
මගුරු ගං ඉවුර....
උදෑසන ආහාරයෙන් පසු දිගටම ගමන් කළ අපි කලවාන හරහා කරවිට නගරයට පැමිණියා. මෙවිට යාන්තම් පොද වැස්සක් ඇද හැලෙන්නට පටන් ගත් නිසා කරවිට නගරයේ කඩපිලක මදක් රැඳී සිටින්නටත් අපට සිදු වුණා. කෙසේ නමුත් සොබාදම් මාතාව අපට කාරුණිකව සැලකූ නිසා මද වර්ෂාව වැඩි වෙලාවක් පැවතියේ නෑ. මෙදා ගමනේ අපේ මාර්ගෝපදේශකයා වුණේ මගේ කාර්යාල මිතුරෙක්. ඔහු ‍නිවිතිගල ගම්වැසියෙක් වුණත් මේ දිය ඇල්ල ගැන එතරම් අසා තිබුණේ නෑ. ඒ නිසා කරවිට කඩපොළේ උදවියගෙනුත් පාර අසා ගෙන අපි ගමන පිටත් වුණා.
කරවිට හන්දියෙන් පරණවත්ත පාරට හැරී මීටර් කීපයක් ගම මැදින් යන විට කුඩා පාලමක් හමු වුණා. ඉන් එගොඩ වී කිලෝමීටරයක් පමණ ගමන් කරද්දී ඈත වනාන්තරය අතරින් රිදී ඉරක් සේ  මේ සුන්දර දිය දහර පළමුවරට අපේ නෙත ගැටුණා.
රිදී දිය දහර...(බොහෝ ඈතින්)
පාර අයිනේ කඩපිලක බයිසිකල් නතර කල අපි ගන කැලෑව මැදින් යාන්තම් මතු වී ‍පෙනුන අඩිපාරක් දිගේ දියඇල්ල සොයා යන ගමන ඇරඹුවා. ගස් ගල් උඩින් පනිමින්, දියපාරවල් වලින් එතෙර වෙමින් ගිය මේ ගමන ඇත්තටම තරමක් දුෂ්කර එකක්. 
මග කටුකයි...
මග දිගට එල්ලෙන්නට බලා සිටින දහස් සංඛ්‍යාත කූඩැල්ලන් අපේ ගමන වඩාත් දුෂ්කර කළා. නමුත් අවට පරිසරයේ සුන්දරත්වයත්, ළඟ ළඟම  ඇහෙන දිය දහරේ හෝ හෝ නාදයත් අපේ වෙහෙස පළවා හැරියා. මගදිගට දක්නට ලැබුණු නොඉඳුල් දියදහරා වල සුන්දර මත්ස්‍ය වර්ග පිරී සිටියා. ඒ අතර බුලත් හපයා, හීත මස්සා, ගල් පාඬියා වැනි බහුතරයක් ආවේණික මත්ස්‍ය වර්ගයන්. රතු වල්ගයක් ඇති සුන්දර මත්ස්‍යයෙක් වන තල් කොස්සා ද මේ දිය දහරා වල දුටු සුවිශේෂ මත්ස්‍යයෙක්.
දියඇල්ල ආරම්භ වන ස්ථානයට පිවිසීම අපේ අරමුණ වූ නිසා අපි දිය ඇල්ලට වටෙන් ඉහළ නැගීම ආරම්භ කලා. ගල් මුල් වල එල්ලෙමින් යන්නට සිදුවූ ඒ ගමන ඉතාම දුෂ්කර එකක්. කෙසේ නමුත් අතිදුෂ්කර ව්‍යායාමයක් අවසානයේ අපි මේ දිය ඇල්ලේ මුදුනට පිවිසියා.
ඇල්ල මුදුනේ සිට
මීටර් 32ක් උස මේ දිය ඇල්ල මුදුනේ සිට අවට බලන විට පහත වනාන්තරය ඉතා සුන්දරව දිස් වෙනවා.
ඇල්ල මුදුනේ සිට
මේ අවට තේ වගාවන් රාශියක් දක්නට ලැබෙනවා. මේ වතුයායන් හිමිව සිටි සුදු ජාතිකයාගේ බල්ලා මේ දියඇල්ල මුදුනින් වැටී මිය ගිය නිසා මේ දිය ඇල්ල "බල්ලා මළ ඇල්ල" නම් වූ බව ප්‍රදේශ වාසියෙක් පැවසුවා.
දිය ඇල්ල මුදුනේ මද වේලාවක් රැඳී සිටි අපි ඉන් අනතුරුව දිය දහරාව ඔස්සේ පහතට බැසීම ආරම්භ කලා. මෙය ඉතා අසීරු මෙන්ම පරෙස්සමෙන් කළ යුතු දෙයක්. මදක් පය වැරදී ගියොත් බල්ලාට වෙච්චි දේම තමයි වෙන්නේ...
දියඇල්ලේ මැද කොටස
බල්ලා මළ ඇල්ල - In it's all glory...

දිය ඇල්ලේ පහළ කොටසට පැමිණ පරිස්සම් ඇති තැනකින් නාගත් අපි බොහෝ සුන්දර මතක හද රඳවා ගෙන ආපසු එන්නට ආවා.
බොහෝ දෙනාගේ ඇහැට වහංව වනගතව පිහිටා තිබීම නිසා මේ ඇල්ල අවට පරිසරය තවමත් විනාශ වී නැහැ. තවමත් එය එසේම පවතිනවා ඇතැයි මා විශ්වාස මෙන්ම ප්‍රාර්ථනාද කරනවා...


මේ දිය ඇල්ලේ වීඩියෝ එකක් හම්බවුණා යූ ටියුබ් එකෙන් ඒකත් බලන්න එහෙනම්...

තවත් යතුරු පැදි චාරිකා සටහන් මෙතැනින්.. http://sobaroo.blogspot.com/2013/01/1.html

Thursday, February 12, 2015

වල් අලි, හීලෑ අලි සහ හොර අලි


මෙතක් කල් ලංකාවේ හිටියේ අලි වර්ග දෙකකි. එනම්, වන (වල්) අලි සහ හීලෑ අලි වශයෙනි. නමුත් මෑතක සිට මේ අලි වර්ග දෙකට අමතරව 'හොර අලි' නම් වර්ගයක් ගැනද ජනමාධ්‍ය ඔස්සේ අසන්නට දකින්නට ලැබෙන්නේය. මුන් ඉන්නේද එසේ මෙසේ තැන් වල නොවේය. එක්කෝ දේශපාලුවන් ළඟය. නැත්නම් දේශපාලන හයි හත්තිය ඇති හොඳ දළ කාරයන් ළඟය. එසේත් නැත්නම් පන්සල් වලය. නිකම් ආවාට ගියාට පන්සල්වලත් නොවේය. රට ප්‍රකට යතිවරු වැඩසිටින ටොප් ක්ලාස් පන්සල් වලය.
ආසන්නතතම සිද්ධිය වාර්තා වන්නේ රටේ නමගිය යතිවරයාණන් වහන්සේ නමක් වන 'උඩුවේ ධම්මාලෝක' හිමියන් වැඩ සිටින ඇලන් මැතිනියාරමයෙනි.

මෙහි සිට සොයාගනු ලබන අලි පැටියාගේ වයස අවුරුදු දෙකහමාරකි. මේ තරම් කුඩා අලි පැටියෙකු විහාරයට ලැබෙන්නට ඇත්තේ එකම ක්‍රමයකි. එනම් කැලයේ සිටින මව් ඇතින්න මරා දමා හෝ වෙන යම් ක්‍රමයකින් පැටියා සොරකම් කිරීමෙනි. බොහෝ විට වෙන්නට ඇත්තේ මා මුලින් සඳහන් කල දේය. මන්ද, ඉතා බුද්ධිමත් හා විශාල සමාජානුයෝජනයක් සහිත සත්ත්වයෙකු වන අලියා කිසිවිටෙක තම පැටියා හැර නොයන බැවිනි. වනෝද්‍යාන වල පාරිසරික සංචාර වල යෙදෙන සංචාරකයන් මේ පිළිබඳව සාක්ෂි දරනවා ඇත. පැටියෙකු සිටින රංචුවක් වෙතට සෆාරි ජීප් රථයක් ළං වෙන ඕනෑම අවස්ථාවක මුළු රංචුවම එක් වී පැටියා ආවරණය කර ගනිති. එබැවින් කැලයකින් අලි පැටවකු සොරකම් කිරීම ලෙහෙසි නැත. ඒ හැර මෙතරම් කුඩා අලි පැටවකු ගෘහාශ්‍රිතව සිටින්නට වෙනත් කිසිදු ක්‍රමයක් නැත. ලංකාවේ සිටින හීලෑ අලින්ගෙන් පැටවුන් බෝ කිරීමක් සිදු නොවන තරම්ය. යම් හෙයකින් හීලෑ ඇතින්නක් ගැබ් ගත්තේ නම් ඒ පිළිබඳව වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව දැනුවත් කල යුතුය. අලුත උපන් අලි පැටවාට නිත්‍යානුකුල බලපත්‍රය සකස් කරන්නේ එවිටය. ධම්මාලෝක හිමියන්ගේ අලි පැටියා ගැන මේ වාර්තා කිසිවක් නැත. උන් වහන්සේ කියන්නේ (හුටා.. වැරදුනා- දෙසා වදාරන්නේ) මේ අලි පැටියා තමන්ගේ දායකයෙකුගෙන් ලැබුණු බවය. අලි පැටවුන් වදන්නට පුළුවන් දායකයන් සිටීම සුළුපටු වාසනාවක් නොවේය. මේ ඉතා හුරතල් අලි පැටවා රැගෙන යාම නිසා තමන් වහන්සේත් තම දායකයිනුත් ඉතා කම්පාවට පත්ව සිටින බවද උන්වහන්සේ දෙසා වදාරන සේක. එතකොට මව් ඇතින්නගෙන් දරුවා උදුරාගෙන එනකොට ඒ ඇතින්නටත් අලි රැලේ සෙසු සාමාජිකයන්ටත් දැනෙන්නට ඇත්තේ කම්පාවක් නොවන්නට පුළුවන. ඇතැම් විට පට්ටම ආතල් එකක් වෙන්නටත් බැරි නැත.  
අපට ඇති ලොකුම කණගාටුව වන්නේ මේ සියලු විගඩම් සිද්ද වෙන්නේ 'බෞද්ධ' ලේබලයට මුවා වී වීම නිසාය. ලෝකයේ මෙතෙක් පහළ වූ ඉතාම ප්‍රායෝගික අවිහිංසාවාදී දර්ශනය වන්නේ බෞද්ධ දර්ශනය බව අවිවාදිතය. එකල්හි අලි ඇතුන් යොදා ගත්තේ ප්‍රායෝගික ප්‍රවාහන දුෂ්කරතා විසඳා ගැනීමේ මාර්ගයක් වශයෙනි. ඒ හැර සෝබනේට අලි ඇතුන් පන්සල්වල ගැට ගහගෙන සිටීමක් සිදු නොවීය.
පෙරහැර කිරීම සඳහා අලි ඇතුන් අවශ්‍ය බවත්, එය සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතිය බවත් මේ උන්නැහේලාගේ තර්කයයි. 'සිංහල' කෙසේ වෙතත් කැලයේ සිටින අහිංසක පැටවුන් මව් මරා සොරකම් කරගෙන ඒම 'බෞද්ධ' සංස්කෘතිය අනුගත වන්නේ කෙසේදැයි මට තේරෙන්නේ නැත.

මීට වසර කීපයකට පෙර බෞද්ධයන්ගේ මුදුන් මල්කඩ ලෙස සැලකෙන ශ්‍රී දළඳා මාලිගා පරිශ්‍රයේ සිදු වූ අකටයුත්තක් ද මාධ්‍ය හරහා හෙළිදරව් විය. පින්නවල අලි අනාථාගාරයෙන් ලබා ගත් (බලෙන්) කිරිබොන වයසේ ඇත් පැටවුන් දෙදෙනෙක්  දියවඩන නිලමේ වරයාගේ නිල නිවාස පරිශ්‍රයේ ගැටගසා පහරදෙන අයුරු ඡායාරූප සහිතව රිවිර ඉරිදා සංග්‍රහය හා 'තම්බපන්නි' සඟරාව වාර්තා කළේය. එසේම දිවා කාලයේ පෙරහැර වලට යොදා ගන්නා අලි ඇතුන් විඳින දුක අප බොහෝ දෙන දෑසින් දැක ඇත්තෙමු. අලින් සාමාන්‍යයෙන් ආහාර සොයා සංචාරයේ යෙදෙන්නේ සවස් වරුවේ සහ රාත්‍රී කාලයේය. ඒ දිවා අව් රශ්මිය උන්ට දරාගන්නට අසීරු නිසාය. දිවා කාලය උන් ගත කරන්නේ බොහෝ විට රුක් සෙවණක විවේකීවය. නමුත් පෙරහැරේ යන අලින්ට සිද්ද වෙන්නේ උඩිනුත් යටිනුත් දෙකෙන්ම රත් වී ඇති ගිනිගහන තාර පාරේ කකුලුත් ගැටගසා ගෙන ඒ මදිවාට ඇඟ පුරාම රෙදිත් එල්ලා ගෙන ගමන් කරන්නටය. 
අලියාගේ දේහ උෂ්ණත්ව යාමනය සඳහා උගේ කන් වලින් විශාල කාර්ය භාරයක් ඉටුවේ. ඒවා පුරාම සිහින් රුධිර නාල විසිරී ඇති අතර සිරුරේ අධික උෂ්ණත්වය නිතර කන් සැලීම මගින් සමනය වේ. නමුත් අලින්ට ඇඳුම් අන්දන විට මේවා වැසී යන බැවින් ඌ පත් වන්නේ මහත් අසීරු තත්ත්වයකටය. උඩින් යටින් හා හතරවටින්ම තැම්බෙමින් හරියට අඩිය තියාගන්නට බැරිව උඩපනිමින් පෙරහැරේ යන අලින් දකින අපි ඌ මහත් ශ්‍රද්ධාවෙන් බෙරපද තාලයට නටමින් යන්නේ යයි හුරේ දමන්නෙමු.
අවසාන වශයෙන් මේ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් මල්වතු මහනායක හිමියන් පැවසූ අදහසක් පවසමි. උන්වහන්සේ පවසන්නේ අලි ඇතුන් ගැන කතාකරන උදවිය දිනපතා මරාදමන කුකුලන්, ඌරන්, එළුවන් ගැන කතා නොකරන බවය. බුද්ධාගමේ නාමයෙන් එළුවන් කුකුළන් මරාදමන තැනක් ගැන මා නම් අසා නැත.

Saturday, December 20, 2014

ග්‍රේට් වෙස්ටර්න්... අවසාන කොටස

කන්දේ දෙවන නැග්ම පළමු කොටසට වඩා සෑහෙන අභියෝගයක් වුණා. ගස්, පඳුරු, මුල් ආදියේ එල්ලී ගෙන, ඇතැම් විට බඩ ගා ගෙන හෙමින් සීරුවේ ඉහළ නැගපු අපි ගමනේ පළමු View Point එකට ආවා.
පළමු View Point එකේ සිට... ඊතලයෙන් දැක්වෙන්නේ දුම්රිය මාර්ගයයි..


පළමු View Point එකේ සිට..
ඳුමුදුනට ළං වෙන්නට අපට යායුතුව තිබුණේ තවත් කෙටි දුරක් විතරයි. කඳුමුදුනට අප ළං වෙත්ම දැඩි මීදුම් ප්‍රවාහයකින් අවට වැසී ගියා..
මීදුමෙන් වැසී....
 
මීදුමෙන් වැසෙමින්...
මේ වන විට ලංක‍ාවේ හයවෙනියට උසින් හිට ගෙන හිටි අපිට බැලූ බැලූ අතින් පෙනු‍නේ ගන මීදුම් සේලය පමණයි. ඉ
ඳහිට යාන්තම් මීදුම් සේලය මෑත් වන අවස්ථාවන් වලදී අපි අවට සුන්දරත්වය විඳ ගත්තා.


ආපසු බැස්ම ඉහළ නගිනවාට වඩා අමාරු වුණා. දැඩි ලිස්සන සුලු ස්වභාවය නිසා ඇද නොවැටුණු කෙනෙක් නැති තරම්.
‍තවත් සුන්දර පාරිසරික චාරිකාවක් මේ විදියට නිම වුණේ සුන්දර මතකයන් රැසක් අපේ සිත් තුළ ඉතිරි කරමින්.
අවසන් වශයෙන් මෙවන් ගමනක් යන්නට ඔබත් අදහස් කරනවා නම් සැලකිය යුතු කරුණු කිහිපයක් ලියා තබන්නම්.

1. සුදුසු මාර්ගෝපදේශකයෙක් ලබා ගන්න. මෙය ඉතා වැදගත් කරුණක්. මෙවන් හුදෙකලා ප්‍රදේශයක අතරමං වුණොත් සිදු වෙන දේ අමුතුවෙන් කිව යුතු නෑ. අපේ මාර්ගෝපදේශකය‍ා වුණේ ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් වල වෙසෙන අපූරු ගැමියෙක් වුණු මෝගන්... ඔහුගේ සේවය විශිෂ්ටයි... සුහදශීලීයි.. සම්බන්ධ කර ගන්න අවශ්‍ය නම් මෙන්න දුරකථන අංකය  - 0770791002

2. සුදුසුම ප්‍රවාහන මාධ්‍යය දුම්රියයි. අපි යොදා ගත්තේ රාත්‍රී තැපැල් දුම්රිය.

3. නවාතැන් පහසුකම් ලබා ගන්න අවශ්‍ය නම් තලවාකැලේ හෝ නානුඔයට යායුතුයි. නැත්නම් සුලු පිරිසක‍ට සීමිත පහසුකම් යටතේ මෝගන්ගේ නිවසේ නවාතැන් ගන්නටත් පුලුවන්.

4. ගමනේ යෙදෙන විට හොඳින් දෙපා ආවරණය වන දිගු කලිසමක් හා නොලිස්සන සුලු පාවහන් පළඳින්න. 

5. වර්ෂාව නිතර බලාපොරොත්තු විය හැක. සුදුසු වැසි ආවරණ රැගෙන යන්න.

6. වනාන්තරය තුළ ගමන් කරද්දී නිශ්ශබ්ද වීම ඉතා වැදගත්ය. නැත්නම් හොඳ බඹර ප්‍රහාරයක් රසාස්වාදනය කළ හැක. මෙන්න සාක්ෂි..,

මෙවන් පරිසර පද්ධතියක හැසිරිය යුතු ආකාරය ගැන ලියා මගේ බ්ලොග් පාඨකයන්ට අපහාස කිරීමට මා සූදානම් නැත. මන්ද යත් ඔබ සියලු දෙනා පරිසරය කෙරෙහි සබුද්ධික බව මා හොඳාකාරව දන්නා බැවිනි.

තවත් චාරිකාවක් සමග ඉක්මනින්ම හමු වෙමු.....

Friday, December 12, 2014

ග්‍රේට් වෙස්ටර්න්...... The most strenuous hike ever... Part II

පසුගිය චාරිකා සටහන මම හමාර කළේ කන්ද පාමුලින්... එ් සටහන කියවන්න බැරිවුණා නම් මෙතනින් බලන්න.
කන්ද නැගීම ආරම්භ කළ ස්ථානයේ සිට මීටර් දෙසීයක් පමණ ඉහළින් කුඩා කෝවිලක් පිහිටා තිබුණා. දුම්රිය මාර්ගය ආසන්නයේ සිට කෝවිල දක්වා පඩි පේළියක් බැඳ තිබුණු අතර එය අපට සිහි කළේ සිරිපාදයේ මහගිරි දඹයයි...
මහගිරි දඹය....
මේ මහගිරි දඹය අසීරුවෙන් තරණය කළ අපි කෝවිල වෙත ළඟා වුණා.  මද වෙලාවක් කෝවිල අසල ගිමන් නිවූ අපි නැවත ගමන පිටත් වුණා.

 
කෝවිල.....

  මෙතනින් එහාට නිශ්චිතව සලකුණු වුණු මාර්ගයක් නෑ. ගනව වැඩුණු කැලය ඔස්සේ යන්තමට සලකුණු වුණු අඩි පාර දිගේ අපි හෙමිහිට පියවර මැන්නා.
යාන්තම් සළකුණු වුණු අඩිපාර...

බ‍ොහෝ අවස්ථාවල අපිට සිදු වුණේ දෙපයින් යනවාට වඩා අත් පා හතරම භාවිත කරමින්, ගස්, පඳුරු ආ‍දියේ එල්ලෙමින් බඩ ගා ගෙන යන්නටයි. පසුගිය රාත්‍රියේ ඇද හැලුණු වර්ෂාව නිසා මාර්ගය බෙහෙවින්ම ලිස්සන සුලු වුණා.
ඔන්න ගොරබිරම් රකුසෝ.. අමු කැලෑ බිඳං එනවෝ...

කෙසේ වුණත් ගමනේ පළමු කොටසේ නැග්ම ඒතරම්ම අසීරු වුණේ නෑ.
පළමු නැග්ම අවසානයේ අපි තරමක් තැනිතලා බිමකට පිවිසුණා... මේ ප්‍රදේශය සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ "නෙලු" මලින් ගැවසී තිබුණා...
මිහිබට දෙව්ලොව....
සුදු සහ දම් වර්ග දෙකටම අයත් මලින් පිරුණු මේ පෙදෙස දෙව්ලොව සිරි මවමින්, මිහිරි සුවඳින් සිත් සනහාලමින් අපේ වෙහෙස දුරු කළා...
සුදුමල් සුගන්ධිනී.... (මේ මල් වර්ගය වඩාත් ඉමිහිරි සුවඳින් යුක්තයි)
කොයිතරම් සුන්දර පරිසරයක් වුණත් විනාශ කොට දැමීම දෙපා සතාගේ සිරිත බව ඔප්පු වෙන සාධක අපි මේ නොඉඳුල් වනාන්තරයේදීත් දැක්කා.. මේ තියෙන්නේ කපා දැමූ ගසක්... 
???

මේ වගේ තවත් ගස් කපා දමා තිබුණු බවට සාධක අවට විසිරී තිබුණා...මේ චාරිකාව තුළ අප අත්දුටු වේදනාකාරීම දර්ශනය එයයි..
බැලූ බැලූ හැම තැනම දිස්වුණේ හරිත පැහැයෙන් දිදුලන ගන වනාන්තරයයි.
මහ ගන වනන්තරේ...

ගස්මත වැවුණු ලයිකන හා අපිශාක පරිසරයට ගුප්ත සුන්දරත්වයක් එකතු කළා.
අපිශාක හා ලයිකන...

(ලයිකන යනු ඇල්ගී හා සයිනොබැක්ටීරියාවක සහජීවී සංගමයක්. මේවා වායු දූෂණය මැනීමේ දර්ශකයක් ලෙසත් යොදා ගන්නවා. එනම් දූෂිත වායු තත්ත්වයන් යටතේ ලයිකන නොවැඩීමයි - ටවුන් එකක අපි ලයිකන නොදකින්නේ මේ හේතුව නිසයි) 
මෙන්න තවත් ලයිකනයක්...

ක්‍රමයෙන් මාර්ගයේ දෙවන කොටසේ නැග්ම ඇරඹුණා. එය පළමු කොටසට වඩා ඉතා අසීරු අභියෝගයක්. ඇතැම් අවස්ථාවල ගසක ගැටගැසූ කඹයක් ආධාරයෙන් ඉහළට නගින්නට අපට සිදුවුණා.
ඳු මුදුනේ සොඳුරු දසුන් සමග ඊළඟ කොටසින් හමුවෙමු...

Monday, December 8, 2014

ග්‍රේට් වෙස්ටර්න්...... The most strenuous hike ever... Part I


ජීවිතයේ තවත් එක හීනයක් පහුගියදා හැබෑ කරගත්තා. බදුලු දුම්රියේ ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් දුම්රිය පොළ පහු කරගෙන යන වාරයක් පාසා දුම්රිය ස්ථානයට ඉහළින් පෙනෙන මේ උත්තුංග කඳු වැටිය තරණය කරන්න හීනයක් මගේ හිතේ තිබුණා. ඒ හැබෑ වු හීනයේ කතාවයි මේ....
ඒතරම් ප්‍රසිද්දියක් නැති උනත් ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් කියන්නේ ලංකාවේ කඳු අතර උසින් හය වෙනියා... හරියටම කිව්වොත් මුහුදු මට්ටමේ ඉඳලා උස මීටර් 2216ක්. සුප්‍රකට බදුල්ල දුම්රිය මාර්ගයේ වටගොඩ හා රදැල්ල දුම්රිය ස්ථාන අතර ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් දුම්රිය පොළ පිහිටා තිබෙනවා. නොඉඳුල් වනගහනයකින් හෙබි මෙම කඳු වැටිය ප්‍රදේශයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වනවා.
පුරුදු පරිදි මෙම චාරිකාවටත් අපි යොදා ගත්තේ කොළඹ කොටුවෙන් රාත්‍රී 8ට පිටත් වන තැපැල් දුම්රියයි. මෙවර ගමනට පරිසර ලෝලීන්  අට දෙනෙක් එකතු වී සිටියා. ගී රසෙන් පිරුණු දුම්රිය ගමන අපූරු අත්දැකීමක්. අපි එක තැනකට එකතු වී සිහින් සරෙන් ගී ගැයූ නිසා නිදන මැදිරියේ නිදා උන් අයට එය බාධාවක් වුණේ නෑ. නැළවිල්ලේ ගමන් කල දුම්රිය ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් දුම්රිය පොළට ළඟා වෙද්දී පාන්දර තුනට ආසන්න වුණා. පසුගිය චාරිකාවේදී පට්ටිපොළ දුම්රිය ස්ථානයේදී තරම් නොවුණත් දුම්රියෙන් බැස්ස වහාම දැනුනු සීතල තරමක් කටුක බව නොකියාම බැහැ.
මදක් එළිය වැටෙන තුරු දුම්රිය ස්ථානයේ විවේක කාමරයේ රැඳෙන්න අපි තීරණය කළා. හිරු එළිය වැටෙද්දීම අපි එළියට බැස්සේ උදෑසන හිරු කිරණින් බැබළෙන පරිසරයේ සුන්දරත්වය විඳ ගන්නටයි. දුම්රිය වේදිකාවේ හිඳ  බලන විට පෙනෙන දර්ශනයේ සුන්දරත්වය වචනයට නගන්නට නොහැකි වීම ගැන මට සමා වන්න...
උදෑසන අසිරිය...
 මිහිදුම් පටලයෙන් යාන්තම් වැසුණු කඳු පන්තියක් අප ඉදිරියේ විහිදී තිබුණා. රටේ මුදුන් මල් කඩ වුණු ශ්‍රී පාද කන්ද, හැටන් සානුව, සිංගිමලේ කඳු පන්තිය, කිරිගල්පොත්ත, තොටුපොළ කන්ද මනාව දර්ශනය වෙමින් රස කාමීන්ගේ මනදොල පිනවුවා .
සිරිපාදේ සමනල කන්ද පෙනේ...
 අපේ මගපෙන්වන්නා වුණු  මෝගන් ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් දුම්රිය පොළ අසළම ජීවත්වන සරල සුහදශීලී ගැමියෙක්. ඔහු විසින් ගෙන අා උණු වඩේ සමග තේ පානය කල අපි උදෑසන 07ට පමණ දුම්රිය ස්ථානයෙන් ගමන් අාරම්භ කලා...
දුම්රිය ස්ථානයට හරි කෙළින් කඳු වැටිය පැතිරී තිබුණත් ඒහි සෘජු නැග්ම නිසා ඒතැනින් නැගීම කල නොහැකි වැඩක්. ඒ නිසා අපට කන්ද වටේ දුම්රිය මාර්ගය දිගේ කිලෝමීටර 2ක් පමණ යන්නට සිදු වුණා.
කන්ද වටේ...

හිමිදිරි උදෑසන මෙවන් සොඳුරු පරිසර පද්ධතියක් හරහා වැටුණු දුම්රිය මගක ගමන් කිරීම ඉතා අපූරු අත්දැකීමක්..
ටර්පන්ටයින්...

පරිසරයේ සුන්දරත්වය උපරිමව විඳිමින්, තැන තැන නතරවී ඡායාරූප ගනිමින් අපි හෙමින් හෙමින් අපේ ගමනේ අාරම්භක ස්ථානයට අාවා...
ගල් මුල් වල පය පැකිළී වැටි වැටි... හතර ගාතෙන් කන්ද නැග්ග හැටි ඊළ‍ග කොටසින්.... 
ඔන්න දෙවනි කොටස දැම්මා... මෙතන කොටන්න

Sunday, September 1, 2013

අකුරළ-ගල්දූව තෙත්බිම (යෝජිත අභයභූමිය)

සංවේදී පරිසර පද්ධතියක් වෙත ඔබව කැන්දාගෙන යන්නටයි සොබාරූ අද සූදානම් වන්නේ. බොහෝදෙනෙක් අසා නැති, ප්‍රදේශවාසීන් පවා බොහෝවිට එතරම් අවධානයක් යොමු නොකරන මේ සුවිශේෂ ජෛව පද්ධතිය ගැන ලියවුනු ලිපියක් පවා ප්‍රසිද්ධ ජනමාධ්‍යයකින් කියවීමට මටනම් අවස්ථාවක් ලැබී නැහැ.
ගාල්ල කොළඹ A2 ප්‍රධාන මාර්ගයේ 89 වැනි කිලෝමීටර් කණුව අසළ, අකුරළ හා ගල්දුව ප්‍රදේශයට මායිම්ව මේ අපූරු තෙත්බිම පිහිටා තිබෙනවා.
කැටපත....

දුම්රිය මාර්ගය හා සමාන්තරව පැතිරී තිබෙන මෙම තෙත්බිමේ මුළු වර්ග ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර 72ක්. මාදම්පා ගඟටත්, තෙල්වත්ත ගඟටත් යාබදව ඒවායින් පෝෂණය ලබන මේ තෙත්බිම ජීව විශේෂ රාශියකට නිවස්නක් සපයා තියෙනවා.
රටාව....
70 සිට 90 දක්වා දශකයන්වල මේ තෙත්බිම හුණුගල් කනින්නන්ගේ දැඩි ග්‍රහණයට ලක්ව තිබුණා. පහත ඡායාරූපයේ දැක්වෙන ආකාරයේ දූ කුට්ටි සකස් වීමට බලපෑවේ මේ සිදුවුණු හිරිගල් කැණීම.
හිරිගල් කැණීමේ ප්‍රතිඵල...
කෙසේ නමුත් මේ වනවිට හිරිගල් කැණීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වී තිබෙන අතර හිරිගල් කැණීම නිසා ඇති වුණු වලවල් මේ වනවිට කඩොලාන වලින් වැසී සම්පූර්ණයෙන්ම සජීවී තත්ත්වයට පත්ව තිබෙනවා.
Fatal beauty.....
මෙම තෙත්බිම පිළිබඳව තවමත් හරිහැටි විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයක් සිදුකෙරී නැහැ. තෙත්බිම් උරුමය සංවිධානය විසින් කරන ලද නිරීක්ෂණයන්ට අනුව මෙහි ශාක විශේෂ 131ක් වාර්තා වෙනවා. හෙක්ටයාර 72ක් වැනි කුඩා බිම් ප්‍රදේශයක මේ තරම් විශාල ශාක විවිධත්වයක් දක්නට ලැබීම ඉතාම සුවිශේෂ සිද්ධියක්. මේ වැදගත්කම නිසාම මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය විසින් මෙම ප්‍රදේශය පාරිසරික සංවේදී කලාපයක් ලෙස නම්කර තිබෙනවා.
පුංචි දියකාවා - Little Cormorant - Phalacrocorax niger 
කුරුල්ලන් නැරඹීමටනම් මේ ප්‍රදේශයේ මීට වඩා තැනක් නෑ කියලයි මට හිතෙන්නේ. කුරුලු විශේෂ රාශියක්ම මෙම ප්‍රදේශයෙන් වාර්තා වෙනවා. ඒ අතර ආවේණික විශේෂ කිහිපයකුත් සිටිනවා. මේ පහත ඡායාරූපයේ සිටින්නේ මල් පිළිහුඩුවා. (Common kingfisher - Alcedo attihis)
මල් පිළිහුඩුවා...
අපි නිතර දැක පුරුදු පිළිහුඩුවාට වඩා තරමින් ඉතා කුඩා මෙයාව ඡායාරූපයට නගන්න මට මාර කට්ටක් කන්න වුණා. ඉතා සංවේදී හා කුලෑටි සතෙක් වන මූ යන්තම් ශබ්දයකින් පවා කලබල වී තියුණු හඬක් නගාගෙන පියාසර කරනවා.
මේ තරම් වටින ජෛව පද්ධතියක් වුණත් මීට එල්ල වී ඇති තර්ජනත් සුළුපටු නැහැ. මෙම හෙක්ටයාර 72ම යොදාගෙන ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ මූලිකත්වයෙන් ඉදි වන්නට ගිය තරු පන්තියේ හෝටල් සංකීර්ණය නතර වුණේ තෙත්බිම් උරුමය සංවිධානයට පින් සිද්ධ වෙන්නටයි.
මෙම තෙත්බිම පිළිබඳව තවදුරටත් අධ්‍යයන කටයුතු කෙරෙමින් පවතිනවා. එමෙන්ම මෙය අභය භූමියක් බවට ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා මූලික කටයුතු කෙරෙමින් පවතින බවද සඳහන්.
මෙම බිමේ තවත් ඡායාරූප ඉදිරි ලිපිවලින් ඉදිරිපත් කරන්නම්.
(මෙම සටහන මිහිතුරු සඟරාවට යැවීම සඳහා මුලදී සකස් කළත් ඊට වඩා පාඨක සමූහයක් වෙත ගෙනයන්නට බ්ලොග් අඩවියට හැකි නිසා මෙහි පළ කෙරුණා.)

Tuesday, August 13, 2013

වන සතුනට සුව සදන හියාරේ සුව පියස...

ගිලන් වූ මිනිස් අපටත්, සුරතල් සතුන්ටත් ප්‍රතිකාර කෙරෙන වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථාන අප ඕනෑතරම් දැක ඇත. එහෙත් හදිසි අනතුරු වලට භාජන වූ, රෝගීවූ, මව්ගෙන් මගහැරී අතරමං වූ අසරණ වනජීවීන්ට ප්‍රතිකාර කොට සුවපත් වූ පසු නැවත උන්ගේ සුපුරුදු වාසස්ථාන වෙත මුදාහරින "වනසත්ත්ව රෝහලක්" ගැන ඔබ අසා  තිබේද? මේ අපූරු රෝහල පිහිටා ඇත්තේ ගාල්ල, හියාරේ "කොට්ටව කෝඹල" වන රක්ෂිතය ආශ්‍රිතවය. ගාල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය මගින් පාලනය කෙරෙන මෙය ලංකාවේ ඇති ප්‍රථම හා එකම වනජීවී රෝහලයි. මෙම අපූරු රෝහල ගැන මගේ පළමු ලිපිය මෙතනින්.
ගාලු වනජීවී සංරක්ෂණ සංගම් මුලස්ථානය

සර්පයන්, උකුස්සන්, බකමූණන්, විල්මුවන්, ඉත්තෑවන් ආදී සත්ත්ව විශේෂ ගණනාවක් මේ වන විට මෙම රෝහලින් ප්‍රතිකාර ලබන අතර මෙහි ප්‍රතිකාර ලබා සුවපත් වී ස්වභාවික පරිසරයට මුදාහැරුණු සත්ත්ව සංඛ්‍යාව ඉතා විශාලය. නේෂන්ස් ට්‍රස්ට් බැංකුවේ පූර්ණ මූල්‍ය සහයෝගය මත පවත්වා  ගෙන යන මෙම රෝහල ගාල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමයේ මුලිකත්වයෙන් හා වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ පුර්ණ අධීක්ෂණය යටතේ ක්‍රියාත්මක වෙයි.
ආදරය...රැකවරණය...
"Back to wild" හෙවත් නැවත වනයට මුදාහැරිම මුලික පරමාර්ථ කොට ගෙන මෙහි වන සතුනට ප්‍රතිකාර කෙරේ. බල්ලන්ගේ ප්‍රහාරයන්ට ලක්වුණු විල්මුවන්, විදුලිසැර වැදුණු සර්ප උකුස්සන්, රිය අනතුරු වලට ලක්වුණු කොළ දිවියන් හා හඳුන් දිවියන්, නිවෙස් අසළ හමුවන පිඹුරන් හා වෙනත් සර්ප විශේෂ මෙම රෝහල වෙත බහුලව යොමුකෙරේ.
බ්‍රාහ්මණ උකුසු පැටියෙක්...
වනජීවී රෝහල වෙත රෝගීන් ලැබෙන ප්‍රධාන ක්‍රම තුනකි. බෙහෙවින්ම හික්කඩුව වනජීවී කාර්යාලය හරහා මෙම රෝහලට සතුන් යොමුකෙරේ. ඇතැම් විට මහජනයා විසින් ලබාදෙන තොරතුරු අනුව වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමයේ ස්වේච්ඡා නිලධාරීන් අදාළ ක්ෂේත්‍රයට ගොස් සතුන් රැගෙන එති. ඇතැම් විට මහජනයා විසින් සෘජුවම රෝහල වෙත සතුන් ලබාදෙති.
ප්‍රතිකාර ලබා සුවය ලබන සත්ත්වයෝ උන් අල්ලාගත් ප්‍රදේශයට වඩාත්ම ආසන්න ආරක්ෂිතම ප්‍රදේශයට (Closest and Safest)නැවත මුදා හැරෙති. ඉතා කුඩා පැටවුන් වශයෙන් ලැබෙන රෝගීන් එක්වරම මුදා නොහැරේ. මන්ද යත්, ළඟට ලැබෙන ආහාර පරිභෝජනයට විනා ආහාර සොයාගෙන කෑමට උන් හුරුවී නැති බැවිනි. එවිට උන් මුදාහැරීමට පෙර විශේෂ පුහුණුවක් ලබාදීම සිදුවේ.  
පුහුණුව ලබන බ්‍රාහ්මණ උකුස්සෙක්...
උදාහරණයක් ලෙස මුදාහැරීමට නියමිත ඉත්තෑවෙකු පළමුව විශාල කොටුවක් තුළ දමා ඌ කෑමට ප්‍රියකරන අල වර්ගයක් එහි කෙළවරක සඟවා තබනු ලැබේ. මෙසේ ක්‍රමයෙන් සඟවා ඇති ආහාර සොයාගෙන කෑහැකි ලෙස පුහුණුව ලද ඉත්තෑවා ඉන්පසු වඩාත් විශාල ප්‍රදේශයක කොටුකර එහි ඇති ස්වභාවික ආහාර සොයාගෙන ආහාරයට ගන්නා අයුරු නිරීක්ෂණය කෙරේ. මෙසේ පශු වෛද්‍යවරුන්ගේ හා සංගමයේ ස්වේච්ඡා නිලධාරීන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ පුහුණුව ලබන සත්ත්වයා ඉන්පසු පෙර සඳහන් පරිදි ආරක්‍ෂිත පරිසරයකට මුදා හැරේ.
ප්‍රවීණ පශු වෛද්‍යවරුන්ගේ සේවය...
 මෙම මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රතිකාර ලබන දත් නැති රිළවාගේ කතාව සුවිශේෂ එකකි. කාගේ හෝ නිවසක හැදී වැඩුණු ඌ ක්‍රමයෙන් වැඩෙත්ම ප්‍රචණ්ඩකාරී වුයෙන් කොට්ටව ආශ්‍රිත කැලයට මුදාහැර තිබිණ. මිනිස් ඇසුරේ හැදී වැඩුණු එකෙකු වූ බැවින් මිනිසුන්ට කිසිදු බියක් නොදැක්වූ ඌ නිවාස වලට පනිමින්, මිනිසුන් සපාකමින් ඉතා ප්‍රචණ්ඩකාරීව හැසිරී ඇත. වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමයේ නිලධාරීන් විසින් අල්ලාගෙන එනවිටත් මැහුම් හතරක් දැමිය යුතු තුවාලයක් උගේ හිසේ තිබිණ. ඉදිරිපස දත්ද අහිමිව තිබුණේ මිනිස් ප්‍රහාරයක් නිසා වියයුතුය. 
නොදනිමි කාගේ දෝසා...?
මේ වනවිට තුවාල සුවපත්ව ඇතත් ප්‍රචණ්ඩකාරී හැසිරීමත්, ඉදිරිපස දත් නොමැතිව ආහාර ගැනීමේ අපහසුතා නිසාත් ඌ මුදාහැරීම කළ නොහැක්කකි. කාගේ හෝ වරදකින් අවසානයේ ඌට උරුමව ඇත්තේ සෙසු ජීවිත කාලය කූඩුවකට වී සිටින්නටය.
අම්මා නැති වුණාට අඩුවක් නෑ...
වනජීවී රෝහලට ලැබෙන බොහෝ සතුන් ලැබෙන්නේ ඉතා අසාධ්‍ය තත්වයෙනි. බොහෝවිට රිය අනතුරු වලට භාජනය වුණු, විදුලි සැර වැදුණු සතුන් බේරාගැනීම ඉතා අසීරුය. කෙසේ නමුත් සත්ත්ව මරණ සංඛ්‍යාව අවම කරගනිමින් උන් බේරා ගැනීමට හැකි සෑම උත්සාහයක්ම දැරීමට මෙහි නිලධාරීහු වෙහෙසෙති.
තුවාල ලත් බකමූණෙක්...
1993 වසරේ ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයේ සිසුන් කිහිපදෙනෙකු එක්වී ඇරඹු ගාල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය මේවන විට වසර විස්සක් පුරා වනජීවී ක්ෂේත්‍රයට විශාල මෙහෙවරක් ඉටුකොට ඇත. මෙම වනජීවී රෝහලට අමතරව ඔවුන් විසින් ඉටුකරනු ලබන සේවාවන් රාශියකි. නවීන පහසුකම් හා පුහුණු නිලධාරීන් සහිත ඔවුන්ගේ පර්යේෂණාගාරය මෙම ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳව හදාරන ඕනෑම අයෙකු වෙනුවෙන් විවරව ඇත. විශේෂයෙන්ම විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් හා පර්යේෂකයන්ට අවශ්‍ය සියලු පහසුකම් මෙම සංගමය විසින් නොමිලේ සපයනු ලබයි. වනජීවී ක්ෂේත්‍රයට අදාළ වටිනා පොතපත සහිත ඉතා අනර්ඝ පුස්තකාලයක්ද ඔවුන් සතුව ඇත. එසේම පේරාදෙණිය පශු වෛද්‍ය පීඨයේ අවසන් වසර සිසුන්ට තම ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ඉතා වටිනා අවස්ථාවක් මෙම සංගමය විසින් සපයා දී ඇත.
සැත්කමක් කරමින්....
රටේ ජෛවීය පද්ධතියේ අනාගතය වෙනුවෙන් දිවා රෑ නොබලා සතුන්ගේ කැත කුණු අතගාමින්, ඇතැම් විට උන්ගේ ප්‍රහාරයන්ට පවා ලක්වෙමින් අතිශය කැපවීමෙන් කටයුතු කරන ගාලු වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමයේ නිලධාරීන් වෙත ජාතියේම ප්‍රණාමය හිමිවිය යුතුය. 
දිල්ශාන් දිසානායක 
ඡායාරූප: ගාල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය

මිහිතුරු පාරිසරික සඟරාවේ 2013 අගෝස්තු කලාපයට මවිසින් යොමුකළ ලිපියක් ඇසුරෙනි.