Saturday, December 20, 2014

ග්‍රේට් වෙස්ටර්න්... අවසාන කොටස

කන්දේ දෙවන නැග්ම පළමු කොටසට වඩා සෑහෙන අභියෝගයක් වුණා. ගස්, පඳුරු, මුල් ආදියේ එල්ලී ගෙන, ඇතැම් විට බඩ ගා ගෙන හෙමින් සීරුවේ ඉහළ නැගපු අපි ගමනේ පළමු View Point එකට ආවා.
පළමු View Point එකේ සිට... ඊතලයෙන් දැක්වෙන්නේ දුම්රිය මාර්ගයයි..


පළමු View Point එකේ සිට..
ඳුමුදුනට ළං වෙන්නට අපට යායුතුව තිබුණේ තවත් කෙටි දුරක් විතරයි. කඳුමුදුනට අප ළං වෙත්ම දැඩි මීදුම් ප්‍රවාහයකින් අවට වැසී ගියා..
මීදුමෙන් වැසී....
 
මීදුමෙන් වැසෙමින්...
මේ වන විට ලංක‍ාවේ හයවෙනියට උසින් හිට ගෙන හිටි අපිට බැලූ බැලූ අතින් පෙනු‍නේ ගන මීදුම් සේලය පමණයි. ඉ
ඳහිට යාන්තම් මීදුම් සේලය මෑත් වන අවස්ථාවන් වලදී අපි අවට සුන්දරත්වය විඳ ගත්තා.


ආපසු බැස්ම ඉහළ නගිනවාට වඩා අමාරු වුණා. දැඩි ලිස්සන සුලු ස්වභාවය නිසා ඇද නොවැටුණු කෙනෙක් නැති තරම්.
‍තවත් සුන්දර පාරිසරික චාරිකාවක් මේ විදියට නිම වුණේ සුන්දර මතකයන් රැසක් අපේ සිත් තුළ ඉතිරි කරමින්.
අවසන් වශයෙන් මෙවන් ගමනක් යන්නට ඔබත් අදහස් කරනවා නම් සැලකිය යුතු කරුණු කිහිපයක් ලියා තබන්නම්.

1. සුදුසු මාර්ගෝපදේශකයෙක් ලබා ගන්න. මෙය ඉතා වැදගත් කරුණක්. මෙවන් හුදෙකලා ප්‍රදේශයක අතරමං වුණොත් සිදු වෙන දේ අමුතුවෙන් කිව යුතු නෑ. අපේ මාර්ගෝපදේශකය‍ා වුණේ ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් වල වෙසෙන අපූරු ගැමියෙක් වුණු මෝගන්... ඔහුගේ සේවය විශිෂ්ටයි... සුහදශීලීයි.. සම්බන්ධ කර ගන්න අවශ්‍ය නම් මෙන්න දුරකථන අංකය  - 0770791002

2. සුදුසුම ප්‍රවාහන මාධ්‍යය දුම්රියයි. අපි යොදා ගත්තේ රාත්‍රී තැපැල් දුම්රිය.

3. නවාතැන් පහසුකම් ලබා ගන්න අවශ්‍ය නම් තලවාකැලේ හෝ නානුඔයට යායුතුයි. නැත්නම් සුලු පිරිසක‍ට සීමිත පහසුකම් යටතේ මෝගන්ගේ නිවසේ නවාතැන් ගන්නටත් පුලුවන්.

4. ගමනේ යෙදෙන විට හොඳින් දෙපා ආවරණය වන දිගු කලිසමක් හා නොලිස්සන සුලු පාවහන් පළඳින්න. 

5. වර්ෂාව නිතර බලාපොරොත්තු විය හැක. සුදුසු වැසි ආවරණ රැගෙන යන්න.

6. වනාන්තරය තුළ ගමන් කරද්දී නිශ්ශබ්ද වීම ඉතා වැදගත්ය. නැත්නම් හොඳ බඹර ප්‍රහාරයක් රසාස්වාදනය කළ හැක. මෙන්න සාක්ෂි..,

මෙවන් පරිසර පද්ධතියක හැසිරිය යුතු ආකාරය ගැන ලියා මගේ බ්ලොග් පාඨකයන්ට අපහාස කිරීමට මා සූදානම් නැත. මන්ද යත් ඔබ සියලු දෙනා පරිසරය කෙරෙහි සබුද්ධික බව මා හොඳාකාරව දන්නා බැවිනි.

තවත් චාරිකාවක් සමග ඉක්මනින්ම හමු වෙමු.....

Friday, December 12, 2014

ග්‍රේට් වෙස්ටර්න්...... The most strenuous hike ever... Part II

පසුගිය චාරිකා සටහන මම හමාර කළේ කන්ද පාමුලින්... එ් සටහන කියවන්න බැරිවුණා නම් මෙතනින් බලන්න.
කන්ද නැගීම ආරම්භ කළ ස්ථානයේ සිට මීටර් දෙසීයක් පමණ ඉහළින් කුඩා කෝවිලක් පිහිටා තිබුණා. දුම්රිය මාර්ගය ආසන්නයේ සිට කෝවිල දක්වා පඩි පේළියක් බැඳ තිබුණු අතර එය අපට සිහි කළේ සිරිපාදයේ මහගිරි දඹයයි...
මහගිරි දඹය....
මේ මහගිරි දඹය අසීරුවෙන් තරණය කළ අපි කෝවිල වෙත ළඟා වුණා.  මද වෙලාවක් කෝවිල අසල ගිමන් නිවූ අපි නැවත ගමන පිටත් වුණා.

 
කෝවිල.....

  මෙතනින් එහාට නිශ්චිතව සලකුණු වුණු මාර්ගයක් නෑ. ගනව වැඩුණු කැලය ඔස්සේ යන්තමට සලකුණු වුණු අඩි පාර දිගේ අපි හෙමිහිට පියවර මැන්නා.
යාන්තම් සළකුණු වුණු අඩිපාර...

බ‍ොහෝ අවස්ථාවල අපිට සිදු වුණේ දෙපයින් යනවාට වඩා අත් පා හතරම භාවිත කරමින්, ගස්, පඳුරු ආ‍දියේ එල්ලෙමින් බඩ ගා ගෙන යන්නටයි. පසුගිය රාත්‍රියේ ඇද හැලුණු වර්ෂාව නිසා මාර්ගය බෙහෙවින්ම ලිස්සන සුලු වුණා.
ඔන්න ගොරබිරම් රකුසෝ.. අමු කැලෑ බිඳං එනවෝ...

කෙසේ වුණත් ගමනේ පළමු කොටසේ නැග්ම ඒතරම්ම අසීරු වුණේ නෑ.
පළමු නැග්ම අවසානයේ අපි තරමක් තැනිතලා බිමකට පිවිසුණා... මේ ප්‍රදේශය සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ "නෙලු" මලින් ගැවසී තිබුණා...
මිහිබට දෙව්ලොව....
සුදු සහ දම් වර්ග දෙකටම අයත් මලින් පිරුණු මේ පෙදෙස දෙව්ලොව සිරි මවමින්, මිහිරි සුවඳින් සිත් සනහාලමින් අපේ වෙහෙස දුරු කළා...
සුදුමල් සුගන්ධිනී.... (මේ මල් වර්ගය වඩාත් ඉමිහිරි සුවඳින් යුක්තයි)
කොයිතරම් සුන්දර පරිසරයක් වුණත් විනාශ කොට දැමීම දෙපා සතාගේ සිරිත බව ඔප්පු වෙන සාධක අපි මේ නොඉඳුල් වනාන්තරයේදීත් දැක්කා.. මේ තියෙන්නේ කපා දැමූ ගසක්... 
???

මේ වගේ තවත් ගස් කපා දමා තිබුණු බවට සාධක අවට විසිරී තිබුණා...මේ චාරිකාව තුළ අප අත්දුටු වේදනාකාරීම දර්ශනය එයයි..
බැලූ බැලූ හැම තැනම දිස්වුණේ හරිත පැහැයෙන් දිදුලන ගන වනාන්තරයයි.
මහ ගන වනන්තරේ...

ගස්මත වැවුණු ලයිකන හා අපිශාක පරිසරයට ගුප්ත සුන්දරත්වයක් එකතු කළා.
අපිශාක හා ලයිකන...

(ලයිකන යනු ඇල්ගී හා සයිනොබැක්ටීරියාවක සහජීවී සංගමයක්. මේවා වායු දූෂණය මැනීමේ දර්ශකයක් ලෙසත් යොදා ගන්නවා. එනම් දූෂිත වායු තත්ත්වයන් යටතේ ලයිකන නොවැඩීමයි - ටවුන් එකක අපි ලයිකන නොදකින්නේ මේ හේතුව නිසයි) 
මෙන්න තවත් ලයිකනයක්...

ක්‍රමයෙන් මාර්ගයේ දෙවන කොටසේ නැග්ම ඇරඹුණා. එය පළමු කොටසට වඩා ඉතා අසීරු අභියෝගයක්. ඇතැම් අවස්ථාවල ගසක ගැටගැසූ කඹයක් ආධාරයෙන් ඉහළට නගින්නට අපට සිදුවුණා.
ඳු මුදුනේ සොඳුරු දසුන් සමග ඊළඟ කොටසින් හමුවෙමු...

Monday, December 8, 2014

ග්‍රේට් වෙස්ටර්න්...... The most strenuous hike ever... Part I


ජීවිතයේ තවත් එක හීනයක් පහුගියදා හැබෑ කරගත්තා. බදුලු දුම්රියේ ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් දුම්රිය පොළ පහු කරගෙන යන වාරයක් පාසා දුම්රිය ස්ථානයට ඉහළින් පෙනෙන මේ උත්තුංග කඳු වැටිය තරණය කරන්න හීනයක් මගේ හිතේ තිබුණා. ඒ හැබෑ වු හීනයේ කතාවයි මේ....
ඒතරම් ප්‍රසිද්දියක් නැති උනත් ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් කියන්නේ ලංකාවේ කඳු අතර උසින් හය වෙනියා... හරියටම කිව්වොත් මුහුදු මට්ටමේ ඉඳලා උස මීටර් 2216ක්. සුප්‍රකට බදුල්ල දුම්රිය මාර්ගයේ වටගොඩ හා රදැල්ල දුම්රිය ස්ථාන අතර ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් දුම්රිය පොළ පිහිටා තිබෙනවා. නොඉඳුල් වනගහනයකින් හෙබි මෙම කඳු වැටිය ප්‍රදේශයේ ප්‍රධානතම ජල මූලාශ්‍රයද වනවා.
පුරුදු පරිදි මෙම චාරිකාවටත් අපි යොදා ගත්තේ කොළඹ කොටුවෙන් රාත්‍රී 8ට පිටත් වන තැපැල් දුම්රියයි. මෙවර ගමනට පරිසර ලෝලීන්  අට දෙනෙක් එකතු වී සිටියා. ගී රසෙන් පිරුණු දුම්රිය ගමන අපූරු අත්දැකීමක්. අපි එක තැනකට එකතු වී සිහින් සරෙන් ගී ගැයූ නිසා නිදන මැදිරියේ නිදා උන් අයට එය බාධාවක් වුණේ නෑ. නැළවිල්ලේ ගමන් කල දුම්රිය ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් දුම්රිය පොළට ළඟා වෙද්දී පාන්දර තුනට ආසන්න වුණා. පසුගිය චාරිකාවේදී පට්ටිපොළ දුම්රිය ස්ථානයේදී තරම් නොවුණත් දුම්රියෙන් බැස්ස වහාම දැනුනු සීතල තරමක් කටුක බව නොකියාම බැහැ.
මදක් එළිය වැටෙන තුරු දුම්රිය ස්ථානයේ විවේක කාමරයේ රැඳෙන්න අපි තීරණය කළා. හිරු එළිය වැටෙද්දීම අපි එළියට බැස්සේ උදෑසන හිරු කිරණින් බැබළෙන පරිසරයේ සුන්දරත්වය විඳ ගන්නටයි. දුම්රිය වේදිකාවේ හිඳ  බලන විට පෙනෙන දර්ශනයේ සුන්දරත්වය වචනයට නගන්නට නොහැකි වීම ගැන මට සමා වන්න...
උදෑසන අසිරිය...
 මිහිදුම් පටලයෙන් යාන්තම් වැසුණු කඳු පන්තියක් අප ඉදිරියේ විහිදී තිබුණා. රටේ මුදුන් මල් කඩ වුණු ශ්‍රී පාද කන්ද, හැටන් සානුව, සිංගිමලේ කඳු පන්තිය, කිරිගල්පොත්ත, තොටුපොළ කන්ද මනාව දර්ශනය වෙමින් රස කාමීන්ගේ මනදොල පිනවුවා .
සිරිපාදේ සමනල කන්ද පෙනේ...
 අපේ මගපෙන්වන්නා වුණු  මෝගන් ග්‍රේට් වෙස්ටර්න් දුම්රිය පොළ අසළම ජීවත්වන සරල සුහදශීලී ගැමියෙක්. ඔහු විසින් ගෙන අා උණු වඩේ සමග තේ පානය කල අපි උදෑසන 07ට පමණ දුම්රිය ස්ථානයෙන් ගමන් අාරම්භ කලා...
දුම්රිය ස්ථානයට හරි කෙළින් කඳු වැටිය පැතිරී තිබුණත් ඒහි සෘජු නැග්ම නිසා ඒතැනින් නැගීම කල නොහැකි වැඩක්. ඒ නිසා අපට කන්ද වටේ දුම්රිය මාර්ගය දිගේ කිලෝමීටර 2ක් පමණ යන්නට සිදු වුණා.
කන්ද වටේ...

හිමිදිරි උදෑසන මෙවන් සොඳුරු පරිසර පද්ධතියක් හරහා වැටුණු දුම්රිය මගක ගමන් කිරීම ඉතා අපූරු අත්දැකීමක්..
ටර්පන්ටයින්...

පරිසරයේ සුන්දරත්වය උපරිමව විඳිමින්, තැන තැන නතරවී ඡායාරූප ගනිමින් අපි හෙමින් හෙමින් අපේ ගමනේ අාරම්භක ස්ථානයට අාවා...
ගල් මුල් වල පය පැකිළී වැටි වැටි... හතර ගාතෙන් කන්ද නැග්ග හැටි ඊළ‍ග කොටසින්.... 
ඔන්න දෙවනි කොටස දැම්මා... මෙතන කොටන්න

Sunday, September 1, 2013

අකුරළ-ගල්දූව තෙත්බිම (යෝජිත අභයභූමිය)

සංවේදී පරිසර පද්ධතියක් වෙත ඔබව කැන්දාගෙන යන්නටයි සොබාරූ අද සූදානම් වන්නේ. බොහෝදෙනෙක් අසා නැති, ප්‍රදේශවාසීන් පවා බොහෝවිට එතරම් අවධානයක් යොමු නොකරන මේ සුවිශේෂ ජෛව පද්ධතිය ගැන ලියවුනු ලිපියක් පවා ප්‍රසිද්ධ ජනමාධ්‍යයකින් කියවීමට මටනම් අවස්ථාවක් ලැබී නැහැ.
ගාල්ල කොළඹ A2 ප්‍රධාන මාර්ගයේ 89 වැනි කිලෝමීටර් කණුව අසළ, අකුරළ හා ගල්දුව ප්‍රදේශයට මායිම්ව මේ අපූරු තෙත්බිම පිහිටා තිබෙනවා.
කැටපත....

දුම්රිය මාර්ගය හා සමාන්තරව පැතිරී තිබෙන මෙම තෙත්බිමේ මුළු වර්ග ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර 72ක්. මාදම්පා ගඟටත්, තෙල්වත්ත ගඟටත් යාබදව ඒවායින් පෝෂණය ලබන මේ තෙත්බිම ජීව විශේෂ රාශියකට නිවස්නක් සපයා තියෙනවා.
රටාව....
70 සිට 90 දක්වා දශකයන්වල මේ තෙත්බිම හුණුගල් කනින්නන්ගේ දැඩි ග්‍රහණයට ලක්ව තිබුණා. පහත ඡායාරූපයේ දැක්වෙන ආකාරයේ දූ කුට්ටි සකස් වීමට බලපෑවේ මේ සිදුවුණු හිරිගල් කැණීම.
හිරිගල් කැණීමේ ප්‍රතිඵල...
කෙසේ නමුත් මේ වනවිට හිරිගල් කැණීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර වී තිබෙන අතර හිරිගල් කැණීම නිසා ඇති වුණු වලවල් මේ වනවිට කඩොලාන වලින් වැසී සම්පූර්ණයෙන්ම සජීවී තත්ත්වයට පත්ව තිබෙනවා.
Fatal beauty.....
මෙම තෙත්බිම පිළිබඳව තවමත් හරිහැටි විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයක් සිදුකෙරී නැහැ. තෙත්බිම් උරුමය සංවිධානය විසින් කරන ලද නිරීක්ෂණයන්ට අනුව මෙහි ශාක විශේෂ 131ක් වාර්තා වෙනවා. හෙක්ටයාර 72ක් වැනි කුඩා බිම් ප්‍රදේශයක මේ තරම් විශාල ශාක විවිධත්වයක් දක්නට ලැබීම ඉතාම සුවිශේෂ සිද්ධියක්. මේ වැදගත්කම නිසාම මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය විසින් මෙම ප්‍රදේශය පාරිසරික සංවේදී කලාපයක් ලෙස නම්කර තිබෙනවා.
පුංචි දියකාවා - Little Cormorant - Phalacrocorax niger 
කුරුල්ලන් නැරඹීමටනම් මේ ප්‍රදේශයේ මීට වඩා තැනක් නෑ කියලයි මට හිතෙන්නේ. කුරුලු විශේෂ රාශියක්ම මෙම ප්‍රදේශයෙන් වාර්තා වෙනවා. ඒ අතර ආවේණික විශේෂ කිහිපයකුත් සිටිනවා. මේ පහත ඡායාරූපයේ සිටින්නේ මල් පිළිහුඩුවා. (Common kingfisher - Alcedo attihis)
මල් පිළිහුඩුවා...
අපි නිතර දැක පුරුදු පිළිහුඩුවාට වඩා තරමින් ඉතා කුඩා මෙයාව ඡායාරූපයට නගන්න මට මාර කට්ටක් කන්න වුණා. ඉතා සංවේදී හා කුලෑටි සතෙක් වන මූ යන්තම් ශබ්දයකින් පවා කලබල වී තියුණු හඬක් නගාගෙන පියාසර කරනවා.
මේ තරම් වටින ජෛව පද්ධතියක් වුණත් මීට එල්ල වී ඇති තර්ජනත් සුළුපටු නැහැ. මෙම හෙක්ටයාර 72ම යොදාගෙන ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ මූලිකත්වයෙන් ඉදි වන්නට ගිය තරු පන්තියේ හෝටල් සංකීර්ණය නතර වුණේ තෙත්බිම් උරුමය සංවිධානයට පින් සිද්ධ වෙන්නටයි.
මෙම තෙත්බිම පිළිබඳව තවදුරටත් අධ්‍යයන කටයුතු කෙරෙමින් පවතිනවා. එමෙන්ම මෙය අභය භූමියක් බවට ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා මූලික කටයුතු කෙරෙමින් පවතින බවද සඳහන්.
මෙම බිමේ තවත් ඡායාරූප ඉදිරි ලිපිවලින් ඉදිරිපත් කරන්නම්.
(මෙම සටහන මිහිතුරු සඟරාවට යැවීම සඳහා මුලදී සකස් කළත් ඊට වඩා පාඨක සමූහයක් වෙත ගෙනයන්නට බ්ලොග් අඩවියට හැකි නිසා මෙහි පළ කෙරුණා.)

Tuesday, August 13, 2013

වන සතුනට සුව සදන හියාරේ සුව පියස...

ගිලන් වූ මිනිස් අපටත්, සුරතල් සතුන්ටත් ප්‍රතිකාර කෙරෙන වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථාන අප ඕනෑතරම් දැක ඇත. එහෙත් හදිසි අනතුරු වලට භාජන වූ, රෝගීවූ, මව්ගෙන් මගහැරී අතරමං වූ අසරණ වනජීවීන්ට ප්‍රතිකාර කොට සුවපත් වූ පසු නැවත උන්ගේ සුපුරුදු වාසස්ථාන වෙත මුදාහරින "වනසත්ත්ව රෝහලක්" ගැන ඔබ අසා  තිබේද? මේ අපූරු රෝහල පිහිටා ඇත්තේ ගාල්ල, හියාරේ "කොට්ටව කෝඹල" වන රක්ෂිතය ආශ්‍රිතවය. ගාල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය මගින් පාලනය කෙරෙන මෙය ලංකාවේ ඇති ප්‍රථම හා එකම වනජීවී රෝහලයි. මෙම අපූරු රෝහල ගැන මගේ පළමු ලිපිය මෙතනින්.
ගාලු වනජීවී සංරක්ෂණ සංගම් මුලස්ථානය

සර්පයන්, උකුස්සන්, බකමූණන්, විල්මුවන්, ඉත්තෑවන් ආදී සත්ත්ව විශේෂ ගණනාවක් මේ වන විට මෙම රෝහලින් ප්‍රතිකාර ලබන අතර මෙහි ප්‍රතිකාර ලබා සුවපත් වී ස්වභාවික පරිසරයට මුදාහැරුණු සත්ත්ව සංඛ්‍යාව ඉතා විශාලය. නේෂන්ස් ට්‍රස්ට් බැංකුවේ පූර්ණ මූල්‍ය සහයෝගය මත පවත්වා  ගෙන යන මෙම රෝහල ගාල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමයේ මුලිකත්වයෙන් හා වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ පුර්ණ අධීක්ෂණය යටතේ ක්‍රියාත්මක වෙයි.
ආදරය...රැකවරණය...
"Back to wild" හෙවත් නැවත වනයට මුදාහැරිම මුලික පරමාර්ථ කොට ගෙන මෙහි වන සතුනට ප්‍රතිකාර කෙරේ. බල්ලන්ගේ ප්‍රහාරයන්ට ලක්වුණු විල්මුවන්, විදුලිසැර වැදුණු සර්ප උකුස්සන්, රිය අනතුරු වලට ලක්වුණු කොළ දිවියන් හා හඳුන් දිවියන්, නිවෙස් අසළ හමුවන පිඹුරන් හා වෙනත් සර්ප විශේෂ මෙම රෝහල වෙත බහුලව යොමුකෙරේ.
බ්‍රාහ්මණ උකුසු පැටියෙක්...
වනජීවී රෝහල වෙත රෝගීන් ලැබෙන ප්‍රධාන ක්‍රම තුනකි. බෙහෙවින්ම හික්කඩුව වනජීවී කාර්යාලය හරහා මෙම රෝහලට සතුන් යොමුකෙරේ. ඇතැම් විට මහජනයා විසින් ලබාදෙන තොරතුරු අනුව වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමයේ ස්වේච්ඡා නිලධාරීන් අදාළ ක්ෂේත්‍රයට ගොස් සතුන් රැගෙන එති. ඇතැම් විට මහජනයා විසින් සෘජුවම රෝහල වෙත සතුන් ලබාදෙති.
ප්‍රතිකාර ලබා සුවය ලබන සත්ත්වයෝ උන් අල්ලාගත් ප්‍රදේශයට වඩාත්ම ආසන්න ආරක්ෂිතම ප්‍රදේශයට (Closest and Safest)නැවත මුදා හැරෙති. ඉතා කුඩා පැටවුන් වශයෙන් ලැබෙන රෝගීන් එක්වරම මුදා නොහැරේ. මන්ද යත්, ළඟට ලැබෙන ආහාර පරිභෝජනයට විනා ආහාර සොයාගෙන කෑමට උන් හුරුවී නැති බැවිනි. එවිට උන් මුදාහැරීමට පෙර විශේෂ පුහුණුවක් ලබාදීම සිදුවේ.  
පුහුණුව ලබන බ්‍රාහ්මණ උකුස්සෙක්...
උදාහරණයක් ලෙස මුදාහැරීමට නියමිත ඉත්තෑවෙකු පළමුව විශාල කොටුවක් තුළ දමා ඌ කෑමට ප්‍රියකරන අල වර්ගයක් එහි කෙළවරක සඟවා තබනු ලැබේ. මෙසේ ක්‍රමයෙන් සඟවා ඇති ආහාර සොයාගෙන කෑහැකි ලෙස පුහුණුව ලද ඉත්තෑවා ඉන්පසු වඩාත් විශාල ප්‍රදේශයක කොටුකර එහි ඇති ස්වභාවික ආහාර සොයාගෙන ආහාරයට ගන්නා අයුරු නිරීක්ෂණය කෙරේ. මෙසේ පශු වෛද්‍යවරුන්ගේ හා සංගමයේ ස්වේච්ඡා නිලධාරීන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ පුහුණුව ලබන සත්ත්වයා ඉන්පසු පෙර සඳහන් පරිදි ආරක්‍ෂිත පරිසරයකට මුදා හැරේ.
ප්‍රවීණ පශු වෛද්‍යවරුන්ගේ සේවය...
 මෙම මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රතිකාර ලබන දත් නැති රිළවාගේ කතාව සුවිශේෂ එකකි. කාගේ හෝ නිවසක හැදී වැඩුණු ඌ ක්‍රමයෙන් වැඩෙත්ම ප්‍රචණ්ඩකාරී වුයෙන් කොට්ටව ආශ්‍රිත කැලයට මුදාහැර තිබිණ. මිනිස් ඇසුරේ හැදී වැඩුණු එකෙකු වූ බැවින් මිනිසුන්ට කිසිදු බියක් නොදැක්වූ ඌ නිවාස වලට පනිමින්, මිනිසුන් සපාකමින් ඉතා ප්‍රචණ්ඩකාරීව හැසිරී ඇත. වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමයේ නිලධාරීන් විසින් අල්ලාගෙන එනවිටත් මැහුම් හතරක් දැමිය යුතු තුවාලයක් උගේ හිසේ තිබිණ. ඉදිරිපස දත්ද අහිමිව තිබුණේ මිනිස් ප්‍රහාරයක් නිසා වියයුතුය. 
නොදනිමි කාගේ දෝසා...?
මේ වනවිට තුවාල සුවපත්ව ඇතත් ප්‍රචණ්ඩකාරී හැසිරීමත්, ඉදිරිපස දත් නොමැතිව ආහාර ගැනීමේ අපහසුතා නිසාත් ඌ මුදාහැරීම කළ නොහැක්කකි. කාගේ හෝ වරදකින් අවසානයේ ඌට උරුමව ඇත්තේ සෙසු ජීවිත කාලය කූඩුවකට වී සිටින්නටය.
අම්මා නැති වුණාට අඩුවක් නෑ...
වනජීවී රෝහලට ලැබෙන බොහෝ සතුන් ලැබෙන්නේ ඉතා අසාධ්‍ය තත්වයෙනි. බොහෝවිට රිය අනතුරු වලට භාජනය වුණු, විදුලි සැර වැදුණු සතුන් බේරාගැනීම ඉතා අසීරුය. කෙසේ නමුත් සත්ත්ව මරණ සංඛ්‍යාව අවම කරගනිමින් උන් බේරා ගැනීමට හැකි සෑම උත්සාහයක්ම දැරීමට මෙහි නිලධාරීහු වෙහෙසෙති.
තුවාල ලත් බකමූණෙක්...
1993 වසරේ ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයේ සිසුන් කිහිපදෙනෙකු එක්වී ඇරඹු ගාල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය මේවන විට වසර විස්සක් පුරා වනජීවී ක්ෂේත්‍රයට විශාල මෙහෙවරක් ඉටුකොට ඇත. මෙම වනජීවී රෝහලට අමතරව ඔවුන් විසින් ඉටුකරනු ලබන සේවාවන් රාශියකි. නවීන පහසුකම් හා පුහුණු නිලධාරීන් සහිත ඔවුන්ගේ පර්යේෂණාගාරය මෙම ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳව හදාරන ඕනෑම අයෙකු වෙනුවෙන් විවරව ඇත. විශේෂයෙන්ම විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් හා පර්යේෂකයන්ට අවශ්‍ය සියලු පහසුකම් මෙම සංගමය විසින් නොමිලේ සපයනු ලබයි. වනජීවී ක්ෂේත්‍රයට අදාළ වටිනා පොතපත සහිත ඉතා අනර්ඝ පුස්තකාලයක්ද ඔවුන් සතුව ඇත. එසේම පේරාදෙණිය පශු වෛද්‍ය පීඨයේ අවසන් වසර සිසුන්ට තම ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ඉතා වටිනා අවස්ථාවක් මෙම සංගමය විසින් සපයා දී ඇත.
සැත්කමක් කරමින්....
රටේ ජෛවීය පද්ධතියේ අනාගතය වෙනුවෙන් දිවා රෑ නොබලා සතුන්ගේ කැත කුණු අතගාමින්, ඇතැම් විට උන්ගේ ප්‍රහාරයන්ට පවා ලක්වෙමින් අතිශය කැපවීමෙන් කටයුතු කරන ගාලු වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමයේ නිලධාරීන් වෙත ජාතියේම ප්‍රණාමය හිමිවිය යුතුය. 
දිල්ශාන් දිසානායක 
ඡායාරූප: ගාල්ල වනජීවී සංරක්ෂණ සංගමය

මිහිතුරු පාරිසරික සඟරාවේ 2013 අගෝස්තු කලාපයට මවිසින් යොමුකළ ලිපියක් ඇසුරෙනි.

Thursday, August 8, 2013

උඩරට මැණිකේ....මනහර කඳුරට තිලකේ...

තොටුපොළ කන්ද චාරිකා සටහනේ අවසන් අදියරයටයි දැන් අපි එළඹිලා සිටින්නේ. පසුදා උදේ පාන්දර මර හීතලේ අවදි වුණු අපි ආපසු ගමනට සූදානම් වුණා. උදේ ආහාරයෙන් පස්සේ නවාතැන් පොළ භාරකරු කිරිබණ්ඩා මාමාගෙන් සමුගත් අපි බඩුමලුත් උස්සගෙන පට්ටිපොළ දුම්රිය ස්ථානයට පැමිණියා. ඒ වන විටත් දුම්රියට තව බොහෝ වෙලා ඉතිරිව තිබුණු නිසා අපේ ගමන්මලු බංකුවක් උඩ තියපු අපි දුම්රිය මාර්ගය දිගේ හෙමිහිට ඉදිරියට ඇවිදගෙන ගියා.
හිමිදිරි උදෑසන දුම්රිය මග දෙපස පඳුරු අතර සිටි මේ සුන්දර පක්ෂීන් අපට මහත් ප්‍රීතියක් ජනිත කළා.
කහකන් කොණ්ඩයා 
මේ ඉන්නේ ශ්‍රී ලංකා කහකන් කොණ්ඩයා (Yellow-Eared BulBul -Pycnonotus penicillatus). මෙයා ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික පක්ෂියෙක්.
පෙරදිගු සිතැසියා 
මෙයා නම් හුරුපුරුදු කෙනෙක්. මේ ඉන්නේ පෙරදිගු සිතැසියා...Oriental White-Eye (Zosterops palpebrosus) මෙයා ගැන මම කලින් ලියපු ලිපියක් මෙතනින් බලන්න.
අඳුරු නිල් මැසිමාරා 
මෙයා ගැන හරියටම මට විස්තරයක් කියන්න අමාරුයි. ලක්දසුන් වෙබ් අඩවිය මට පැවසූ ආකාරයට මෙයා අඳුරු නිල් මැසිමාරා (Sri Lanka Dull Blue Flycatcher-Eumyias sordida) ගේ නොමේරූ (juvenile) එකෙක්. මෙයා ලංකාවට ආවේණික පක්ෂියෙක්....
මහ ටිකිරිත්තා...
මේ ඉන්නේ මහ ටිකිරිත්තා(Great tit -Parus major) ආවේනික නැති නමුත් ලංකාවේ නේවාසික පක්ෂියෙක්.
මේ අතරේ අපේ දුම්රිය හෙමින් හෙමින් වේදිකාවට ලඟා වුණා.
උඩරට මැණිකේ....
අප විසින් කල් ඇතුවම පළමු පන්තියේ ආසන වෙන් කරගෙන තිබුණා. නමුත් ටිකක් දුර යනකොට තමයි කරගත්තු මෝඩකම තේරුණේ. පළමු පන්තියේ මැදිරියේ ජනේල සියල්ලම මුද්‍රා තබා තිබුණේ කැමරා ශිල්පීන්ට හූල්ලවමින්. කොහොම වුණත් ටිකක් අමාරුවෙන් වුණත් පාපුවරුවේ රැඳෙමින් ඡායාරූප ගැනීමට අපි සමත් වුණා. එහෙනම් කතා ඇති... බලන්න ඒ ෆොටෝ ටික...
ටිකට්ස් ප්ලීස්...

අඹේවෙල.....(through the sealed window)
එල්ජින් ඇල්ල...
නානුඔය ඇල්ල දුර රූපයකින්...
නානුඔය ඇල්ලේ ඉහළ කොටස දුම්රිය ස්ථානයේ සිට...
සිරිසාර බුලත් විට...
අහෝ...ලංකාවේ නයගරාව...
අපේ චාරිකාව නිමා වුණේ ඔන්න ඔහොමයි. ඇත්තටම මේ චාරිකාවට අපිට වැය වුණේ බොහොම සුළු මුදලක්. කොහොමත් අපි යන්නේ බජට් ට්‍රිප් තමයි. අපි සියලුදෙනා රජයේ සේවකයන් වීම අපිට මහත් සහනයක් වුණා. (ප්‍රවාහන වියදම් ඇත්තෙම නෑ.)
අවසාන වශයෙන් කිවයුතුම දෙයක් තියෙනවා... මතක තියාගන්න. අපි පරිසරයට අයත් මිසක් පරිසරය අපට අයිති නෑ.